Privacyrisico’s en onrechtmatigheid bij btw-nummers zelfstandigen

BTW

Al enige tijd bestaat ophef over de wijze waarop het btw-nummer van een zelfstandig ondernemer met een eenmanszaak (hierna: zelfstandige) is opgebouwd. In het btw-nummer is namelijk het BSN van de zelfstandige verwerkt. Een BSN is een gevoelig persoonsgegeven en verwerking van het BSN is slechts onder strikte voorwaarden toegestaan. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft onderzoek gedaan naar de problematiek rondom de opbouw van het btw-nummer van een zelfstandige. Op 6 juli 2018 publiceerde de Autoriteit een rapport met een duidelijke conclusie: de Belastingdienst handelt onrechtmatig door de huidige vormgeving van btw-nummers van zelfstandigen.

BSN

Het Burgerservicenummer (BSN) is oorspronkelijk geïntroduceerd voor klantcontact tussen burger en overheid. Het BSN is bedoeld ter identificatie en registratie van burgers en voor de uitwisseling van gegevens tussen overheidsorganisaties. Het BSN is een gevoelig en vertrouwelijk gegeven, dat misbruikt kan worden voor bijvoorbeeld identiteitsfraude. Daarom is het BSN niet bedoeld voor openbaar gebruik en mag het enkel gebruikt worden met “passende waarborgen voor de rechten en vrijheden van de betrokkene”.

Sinds 25 mei 2018 is de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) van toepassing. In de AVG is bepaald dat lidstaten specifieke voorwaarden kunnen vaststellen voor de verwerking van een nationaal identificatienummer. In de Nederlandse Uitvoeringswet AVG (UAVG) is opgenomen dat een nationaal identificatienummer alleen mag worden verwerkt ter uitvoering van een wet dan wel voor doeleinden bij de wet bepaald.

Belastingdienst

Op grond van de wet dient iedere ondernemer een btw-identificatienummer (ofwel btw-nummer) te hebben en dit btw-nummer via de factuur aan afnemers kenbaar te maken. Het btw-nummer is dus een nummer dat bedoeld is voor openbaar (zakelijk) gebruik. Het doel en de aard van het btw-nummer staat hiermee haaks op het doel en de aard van het BSN.

De Belastingdienst is verantwoordelijk voor het verstrekken van btw-nummers aan ondernemers. Het btw-nummer van een zelfstandige wordt op een standaard manier opgebouwd, waarbij het volledige BSN van de zelfstandige in het nummer verwerkt wordt.

Kortom, het BSN van de zelfstandige wordt verwerkt in het btw-nummer, dat verplicht openbaar moet worden gemaakt. Het gevolg hiervan is dat het BSN van zelfstandigen automatisch massaal verspreid wordt.

Is dit toegestaan?

De Autoriteit Persoonsgegevens heeft onderzoek gedaan naar de vraag of een wettelijke grondslag bestaat voor het verwerken van het BSN in btw-nummers van zelfstandigen.

In artikel 10 van de Wet algemene bepalingen burgerservicenummer (Wabb) is bepaald dat overheidsorganen in het kader van de uitoefening van hun taak gebruik mogen maken van het BSN. De wijze waarop de Belastingdienst het BSN gebruikt, gaat volgens de AP echter verder dan het ‘gebruiken als hulpmiddel voor uitwisseling en registratie’. Artikel 10 Wabb kan dus niet als grondslag dienen.

In artikel 6 sub e AVG is bepaald dat verwerking is toegestaan wanneer dit noodzakelijk is bij de uitoefening van een overheidstaak. De AP constateert echter dat de verwerking van het BSN niet noodzakelijk is voor het vervullen van de taak van de Belastingdienst. Ondanks het feit dat het gebruik van het BSN wellicht administratieve voordelen kent, had de Belastingdienst immers ook een ander nummer kunnen gebruiken. Van noodzaak is dus geen sprake.

Een wettelijke grondslag bleek uit het onderzoek niet aanwezig. Dit betekent dat de verwerking van het BSN in de btw-nummers onrechtmatig is en de Belastingdienst hiermee in strijd met de AVG handelt.

Tot slot

Uit het onderzoek van de AP blijkt dat sprake is van onrechtmatig handelen door de Belastingdienst. De huidige werkwijze heeft ervoor gezorgd dat het BSN van zelfstandigen “breed wordt verspreid, waardoor zij onnodige privacyrisico’s lopen”.

Het onderzoek van de AP was niet gericht op het vinden van een oplossing om de onrechtmatige verwerking te beëindigen. Er is dus nog werk aan de winkel. De staatssecretaris van Financiën heeft in april al toegezegd de Tweede Kamer vóór de zomer van 2018 te informeren over de mogelijkheden van een andere vormgeving van het btw-nummer. Vooralsnog is hieromtrent echter niets bekend gemaakt. Wordt vervolgd!

Heeft u hierover vragen? Neem dan vrijblijvend contact op met mr. Marieke van Gelder via mvangelder@vangelderadvocaten.nl. Telefonisch is zij bereikbaar via 088-8840840.