Arbeidsrecht in de zorg: Afwijkende regels bij bedrijfseconomisch ontslag in de zorg

Werkgevers kunnen UWV toestemming verzoeken een of meerdere arbeidsovereenkomst(en) op te zeggen vanwege bedrijfseconomische redenen. Van bedrijfseconomische redenen is (onder meer) sprake wanneer zich een slechte(re) financiële situatie voordoet, er sprake is van werkvermindering en/of de organisatie op andere wijze wordt ingericht. Dit laatste wordt doorgaans een reorganisatie genoemd.

Uitvoeringsregels UWV

In de wet, het Ontslagbesluit en de zogenoemde Uitvoeringsregels van UWV zijn regels uiteengezet waaraan dient te worden voldaan, voordat UWV (eventueel) toestemming verleent aan de werkgever tot opzegging van de arbeidsovereenkomst(en). Voor werkgevers in de zorgbranche gelden op basis van de Uitvoeringsregels afwijkende regels in het geval een ontslagaanvraag wordt ingediend. Onderstaand wordt ingegaan op een tweetal afwijkende bepalingen uit de Uitvoeringsregels ten opzichte van ‘reguliere’ werkgevers c.q. werkgevers die niet actief zijn in de zorgbranche.

Verval arbeidsplaats als gevolg van een aanbesteding-/subsidietraject

In de zorgsector en de branche welzijn en maatschappelijk dienstverlening worden werkzaamheden veelal op basis van aanbestedings-/subsidietrajecten aan instellingen toebedeeld. De praktijk is dat de inkoopcontracten een looptijd van één of twee jaar hebben. Dat betekent dat periodiek nieuwe aanbestedingsprocedures en subsidietrajecten nodig zijn. Zorginstellingen worden daardoor regelmatig geconfronteerd met het aflopen van een inkoopcontract en het niet gegund krijgen van een nieuw contract, dan wel het gegund krijgen in een gewijzigde vorm. Dit heeft uiteraard gevolgen voor de organisatie waarbij een zorginstelling zich soms genoodzaakt ziet het personeelsbestand te reduceren.

In de Uitvoeringsregels wordt uiteengezet welke instellingen onder de zorgsector en de branche welzijn en maatschappelijk dienstverlening vallen. Indien een ontslagaanvraag wordt ingediend als gevolg van een aanbestedings-/subsidietraject moet de betreffende instelling (onder meer):

  • aannemelijk maken dat het aanbestedingstraject is afgerond en dat er een besluit ligt van het bevoegde gemeenteorgaan;
  • het inkoopcontract of subsidiebesluit aanreiken waaruit blijkt welke werkzaamheden worden verwacht en hoeveel omzet c.q. werk dit zal opleveren in verhouding tot de voorafgaande periode;
  • bij onduidelijkheid van het inkoopcontract of het subsidiebesluit, een redelijke inschatting geven van hoeveel zorg wordt ingekocht, het aantal arbeidsplaatsen dat hiervoor nodig is en welk aantal arbeidsplaatsen komt te vervallen.

Voorgaande opsomming is niet volledig. In de Uitvoeringsregels worden nog meer aspecten genoemd waaraan dient te worden voldaan en welke aanvullende informatie moet worden aangereikt bij de ontslagaanvraag.

Onderstaand wordt ingegaan op een tweede afwijkende bepaling uit de Uitvoeringsregels, zoals deze geldt ten aanzien van werkgevers in de zorgbranche.

Afspiegeling per gemeente

Voor het bepalen van de volgorde van ontslag bij het wegvallen van arbeidsplaatsen vanwege bedrijfseconomische omstandigheden gelden regels. We noemen dit het afspiegelingsbeginsel. Dit houdt (kort gezegd) in dat binnen een categorie uitwisselbare functies (bijvoorbeeld: de functie Verzorgende IG), per leeftijdsgroep wordt afgespiegeld, waarbij de werknemers met het kortste dienstverband het eerst voor ontslag in aanmerking komen. Het afspiegelingsbeginsel wordt doorgaans toegepast per bedrijfsvestiging of locatie.

Voor het bepalen van de ontslagvolgorde in de zorg gelden aangepaste regels. Het afspiegelingsbeginsel wordt ten aanzien van zorginstellingen toegepast per gemeente en niet per bedrijfsvestiging of locatie. Als gevolg van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) kan het afspiegelen binnen een bedrijfsvestiging immers tot onredelijke uitkomsten leiden, omdat (mogelijk) wordt afgespiegeld over werknemers in meerdere gemeenten. Ten aanzien van de herplaatsingsverplichting wordt wel over de gemeentegrenzen heen gekeken, waarbij wordt nagegaan of boventallig verklaarde werknemers mogelijk elders kunnen worden herplaatst.

Tip
Werkgevers in de zorgsector dienen zich bewust te zijn van de afwijkende regels in de Uitvoeringsregels bij een ontslagaanvraag wegens bedrijfseconomische redenen. Een foutieve toepassing van het afspiegelingsbeginsel kan leiden tot weigering van de verzochte ontslagaanvraag.

Wij hopen u hiermee inzicht te geven in de afwijkende regels bij bedrijfseconomisch ontslag in de zorg. Binnenkort verschijnt onze blog over ontslag vanwege grensoverschrijdend handelen.

Hebt u vragen? Neem dan contact op met onze sectie arbeidsrecht via het e-mailadres arbeidsrecht@vangelderadvocaten.nl of telefonisch via 088- 88 40 840. Wij helpen u graag verder.